Authors : प्रतिभा सु. काटकर
Page Nos : 231-237
Description :
भारतीय ग्रामीण समाजाचा पाया म्हणजे शेती, आणि त्या पायाला बळकटी देणारा आधारस्तंभ म्हणजे महिला. शतकानुशतके ग्रामीण महिलांनी शेती, पशुपालन, अन्नप्रक्रिया आणि घरगुती कामात मोलाची भूमिका पार पाडली आहे. मात्र त्यांच्या श्रमाचे आर्थिक मूल्यमापन झाले नाही. सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, सरकारी योजना आणि तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून आज महिला शेतीपासून उद्योजकतेकडे प्रवास करत आहेत. भारत हा कृषिप्रधान देश असून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा कणा म्हणजे शेती. या क्षेत्रात महिलांचे योगदान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. मात्र, महिलांचे श्रम दीर्घकाळ दुर्लक्षित राहिले आणि त्यांना आर्थिक निर्णय प्रक्रियेत फारसे स्थान मिळाले नाही.
या संशोधनात ग्रामीण महिलांच्या उद्योजकतेचा प्रवास, त्यामागील सामाजिक-आर्थिक घटक, अडथळे, प्रगतीचे टप्पे आणि सक्षमीकरणाचा परिणाम यांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. शेतीवर आधारित लघुउद्योग, स्वयंसाहाय्य गट, आणि सरकारी योजनांनी महिलांना आर्थिक स्वावलंबनाच्या मार्गावर नेले आहे.
